29 Σεπ Εξόφληση άνω των 500 ευρώ: τι ισχύει για μετρητά, κάρτα και δόσεις
Η εξόφληση άνω των 500 ευρώ απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή όταν μια επιχείρηση ή ένας επαγγελματίας συναλλάσσεται με ιδιώτη. Μάλιστα, ο σχετικός περιορισμός δεν αφορά μόνο ποσά πάνω από 500 ευρώ. Περιλαμβάνει και τις συναλλαγές ακριβώς 500 ευρώ. Όταν εφαρμόζεται ο συγκεκριμένος κανόνας, ο πελάτης δεν μπορεί να εξοφλήσει τη συναλλαγή με μετρητά. Αντίθετα, πρέπει να χρησιμοποιήσει κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής.
Παράλληλα, ο ν. 5301/2026 εισάγει μια σημαντική αλλαγή. Η νέα διατύπωση στρέφει την προσοχή στη συνολική αξία της συναλλαγής και όχι μόνο στην αξία κάθε επιμέρους φορολογικού στοιχείου. Ωστόσο, η αλλαγή θα ισχύσει μετά τη δημοσίευση της σχετικής υπουργικής απόφασης. Μέχρι τότε, οι επιχειρήσεις πρέπει να εφαρμόζουν τον ισχύοντα κανόνα και να παρακολουθούν τις νέες διευκρινίσεις.
Εξόφληση άνω των 500 ευρώ: ποιος είναι ο βασικός κανόνας;
Ο συγκεκριμένος κανόνας αφορά πωλήσεις αγαθών και παροχές υπηρεσιών από επιχειρήσεις ή επαγγελματίες προς ιδιώτες. Όταν η συναλλαγή εμπίπτει στο σχετικό όριο, ο πελάτης πρέπει να χρησιμοποιήσει κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής. Συνεπώς, η επιχείρηση δεν πρέπει να δέχεται μετρητά.
Επιπλέον, το όριο περιλαμβάνει και τα 500 ευρώ ακριβώς.
Για παράδειγμα στα:
- 499 ευρώ δεν ενεργοποιείται ο συγκεκριμένος περιορισμός μόνο λόγω του ποσού,
- 500 ευρώ ενεργοποιείται,
- 800 ευρώ ενεργοποιείται,
- 1.500 ευρώ ενεργοποιείται.
Ωστόσο, δεν αρκεί πάντα να εξετάζουμε μόνο το ποσό που αναγράφει μία απόδειξη. Ιδιαίτερα μετά τη νομοθετική αλλαγή του 2026, αποκτά μεγαλύτερη σημασία η πραγματική οικονομική συναλλαγή.
Πώς γίνεται η εξόφληση άνω των 500 ευρώ;
Ο πελάτης μπορεί να χρησιμοποιήσει διάφορα ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής.
Ενδεικτικά, μπορεί να εξοφλήσει τη συναλλαγή με:
- χρεωστική ή πιστωτική κάρτα,
- τραπεζικό έμβασμα,
- μεταφορά μέσω λογαριασμού πληρωμών,
- ηλεκτρονικό πορτοφόλι,
- άλλο κατάλληλο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής.
Άρα, ο πελάτης δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσει αποκλειστικά κάρτα μέσω POS. Παράλληλα, η επιχείρηση πρέπει να μπορεί να συνδέσει την είσπραξη με τη συγκεκριμένη πώληση ή υπηρεσία. Για παράδειγμα, σε μια τραπεζική μεταφορά βοηθά μια σαφής αιτιολογία που παραπέμπει στην παραγγελία ή στο σχετικό παραστατικό. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την τεκμηρίωση τραπεζικών κινήσεων, μπορείς να δεις και τον οδηγό μας για τις μεταφορές χρημάτων μεταξύ τραπεζικών λογαριασμών.
Εξόφληση 500 ευρώ με μετρητά: επιτρέπεται;
Όχι. Το όριο δεν ξεκινά από τα 500,01 ευρώ. Η διάταξη αναφέρεται σε ποσά 500 ευρώ και άνω. Συνεπώς, περιλαμβάνει και το ποσό των 500 ευρώ ακριβώς.
Αυτό έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία για καταστήματα λιανικής, τεχνικά επαγγέλματα, επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών και ηλεκτρονικά καταστήματα. Γι’ αυτό, το προσωπικό που διαχειρίζεται τις εισπράξεις πρέπει να γνωρίζει το όριο. Έτσι, αποφεύγει να δεχθεί μετρητά με την εσφαλμένη αντίληψη ότι ο περιορισμός αφορά μόνο ποσά μεγαλύτερα των 500 ευρώ.
Μπορεί μέρος της εξόφλησης να γίνει με μετρητά;
Η επιχείρηση δεν πρέπει να χρησιμοποιεί τη μερική πληρωμή με μετρητά ως τρόπο παράκαμψης του περιορισμού. Ας υποθέσουμε ότι ένας ιδιώτης αγοράζει προϊόν συνολικής αξίας 1.000 ευρώ. Δεν αποτελεί ασφαλή πρακτική να καταβάλει 300 ευρώ σε μετρητά και τα υπόλοιπα 700 ευρώ με κάρτα μόνο και μόνο επειδή το ποσό των μετρητών βρίσκεται κάτω από τα 500 ευρώ. Αντίθετα, η επιχείρηση πρέπει να εξετάσει τη συνολική συναλλαγή και να οργανώσει ανάλογα τον τρόπο είσπραξης. Με αυτόν τον τρόπο, περιορίζει τον φορολογικό κίνδυνο και διατηρεί σαφή διαδρομή πληρωμής για έναν ενδεχόμενο έλεγχο.
Εξόφληση άνω των 500 ευρώ σε δόσεις
Οι δόσεις χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή. Ας υποθέσουμε ότι ένας ιδιώτης αγοράζει έπιπλα συνολικής αξίας 1.200 ευρώ και συμφωνεί με το κατάστημα να καταβάλει τρεις δόσεις των 400 ευρώ. Το κατάστημα δεν πρέπει να θεωρήσει αυτομάτως ότι μπορεί να εισπράξει κάθε δόση σε μετρητά επειδή καθεμία βρίσκεται κάτω από τα 500 ευρώ.
Αντίθετα, πρέπει να εξετάσει τη συνολική οικονομική σχέση και τον τρόπο με τον οποίο οι επιμέρους καταβολές συνδέονται με την αρχική πώληση. Το συγκεκριμένο ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία με τη νέα διατύπωση που εισάγει ο ν. 5301/2026.
Τι ισχύει για προκαταβολές κάτω των 500 ευρώ;
Παρόμοια προσοχή χρειάζονται οι προκαταβολές. Για παράδειγμα, ένας πελάτης παραγγέλνει προϊόν συνολικής αξίας 2.000 ευρώ και συμφωνεί να καταβάλει προκαταβολή 300 ευρώ.
Σε αυτή την περίπτωση, δεν πρέπει να εξετάζουμε απομονωμένα μόνο τα 300 ευρώ. Χρειάζεται να λάβουμε υπόψη τη συνολική αξία της παραγγελίας, τον τρόπο εξόφλησης και τη σχέση της προκαταβολής με τη συγκεκριμένη συναλλαγή.
Για τον λόγο αυτό, η επιχείρηση πρέπει να διατηρεί σαφή στοιχεία για:
- τη συνολική αξία της παραγγελίας,
- κάθε προκαταβολή ή δόση,
- την ημερομηνία κάθε πληρωμής,
- το μέσο πληρωμής,
- το σχετικό παραστατικό,
- την παραγγελία ή τη συμφωνία με τον πελάτη.
Έτσι, μπορεί να τεκμηριώσει ευκολότερα την πραγματική εικόνα της συναλλαγής.
Εξόφληση άνω των 500 ευρώ σε e-shop
Ο περιορισμός έχει ιδιαίτερη σημασία και για τα ηλεκτρονικά καταστήματα. Για παράδειγμα, ένα e-shop πραγματοποιεί λιανική πώληση αξίας 900 ευρώ σε ιδιώτη. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να λάβει υπόψη τον περιορισμό στη χρήση μετρητών και να προσφέρει κατάλληλο τρόπο ηλεκτρονικής πληρωμής.
Επομένως, το ηλεκτρονικό κατάστημα μπορεί να κατευθύνει τον πελάτη σε κάρτα, τραπεζική μεταφορά ή άλλο επιτρεπόμενο ηλεκτρονικό μέσο. Παράλληλα, το e-shop πρέπει να παραμετροποιήσει σωστά τους διαθέσιμους τρόπους πληρωμής. Έτσι, μπορεί να αποτρέψει την επιλογή μη συμβατού τρόπου εξόφλησης σε παραγγελίες που εμπίπτουν στον σχετικό περιορισμό.
Μπορεί να χωριστεί η εξόφληση σε μικρότερες αποδείξεις;
Η τεχνητή κατάτμηση μιας ενιαίας συναλλαγής σε μικρότερα ποσά δημιουργεί σημαντικό φορολογικό κίνδυνο. Για παράδειγμα, ένας πελάτης πραγματοποιεί μία αγορά συνολικής αξίας 1.200 ευρώ. Η έκδοση τριών αποδείξεων των 400 ευρώ αποκλειστικά για να εισπράξει η επιχείρηση μετρητά δεν αποτελεί ασφαλή πρακτική.
Μάλιστα, η αλλαγή που εισάγει ο ν. 5301/2026 αντιμετωπίζει πιο άμεσα αυτό το ζήτημα. Η νέα διατύπωση στρέφει το κριτήριο στις συναλλαγές πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών προς ιδιώτες συνολικής αξίας 500 ευρώ και άνω. Κατά συνέπεια, η πραγματική οικονομική συναλλαγή αποκτά κεντρική σημασία.
Τι αλλάζει στην εξόφληση λιανικής το 2026;
Ο ν. 5301/2026 τροποποίησε την παρ. 3 του άρθρου 20 του ν. 3842/2010. Η αλλαγή είναι ουσιαστική. Η προηγούμενη διατύπωση έδινε έμφαση στα φορολογικά στοιχεία συνολικής αξίας 500 ευρώ και άνω. Αντίθετα, η νέα διατύπωση μεταφέρει το κριτήριο στις συναλλαγές συνολικής αξίας 500 ευρώ και άνω.
Η νέα προσέγγιση μπορεί να επηρεάσει ιδιαίτερα περιπτώσεις με:
- περισσότερες αποδείξεις,
- προκαταβολές,
- δόσεις,
- τμηματικές παραδόσεις,
- περισσότερες χρεώσεις στο πλαίσιο της ίδιας συμφωνίας.
Μπορείς να δεις αναλυτικά τις αλλαγές στην Ο.3023/2026 της ΑΑΔΕ, καθώς και στο κείμενο του ν. 5301/2026. Ωστόσο, εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση. Ο νόμος συνδέει την έναρξη ισχύος της συγκεκριμένης αλλαγής με τη δημοσίευση της υπουργικής απόφασης που προβλέπει η νέα παρ. 6Α του άρθρου 20 του ν. 3842/2010.
Επιπλέον, η υπουργική απόφαση θα εξειδικεύσει την έννοια της συναλλαγής και μπορεί να προβλέψει συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Γι’ αυτό, πριν εφαρμόσεις τη νέα διάταξη σε μια σύνθετη περίπτωση, έλεγξε αν η ΑΑΔΕ ή το Υπουργείο έχει εκδώσει νεότερη απόφαση ή διευκρίνιση.
Τι ισχύει για επαναλαμβανόμενες υπηρεσίες;
Οι επαναλαμβανόμενες υπηρεσίες αποτελούν ένα από τα σημεία που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή. Για παράδειγμα, μια υπηρεσία κοστίζει 80 ευρώ τον μήνα και παρέχεται στο πλαίσιο ετήσιας συμφωνίας. Το συνολικό ποσό για τους δώδεκα μήνες φτάνει τα 960 ευρώ.
Σε αυτή την περίπτωση προκύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα: έχουμε δώδεκα αυτοτελείς συναλλαγές των 80 ευρώ ή μία ενιαία συναλλαγή συνολικής αξίας 960 ευρώ; Η προβλεπόμενη υπουργική απόφαση θα εξειδικεύσει την έννοια της συναλλαγής. Συνεπώς, τέτοιες περιπτώσεις χρειάζονται προσεκτικό έλεγχο πριν επιλεγεί ο τρόπος είσπραξης.
Ποιο είναι το πρόστιμο για πληρωμή με μετρητά;
Η νομοθετική αλλαγή του 2026 προβλέπει αυστηρή κύρωση όταν μια επιχείρηση δέχεται μετρητά κατά παράβαση του σχετικού περιορισμού. Το νέο πλαίσιο ορίζει πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας που ο πελάτης κατέβαλε με μετρητά.
Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή ως προς τον χρόνο έναρξης εφαρμογής της νέας ρύθμισης. Επομένως, πριν υπολογίσεις τη συγκεκριμένη κύρωση σε πραγματική υπόθεση, έλεγξε το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο και αν έχει εκδοθεί η προβλεπόμενη υπουργική απόφαση.
Εξόφληση λιανικής και συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων: είναι το ίδιο;
Όχι. Στις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων ισχύουν διαφορετικοί φορολογικοί κανόνες. Ο συγκεκριμένος περιορισμός αφορά πωλήσεις αγαθών και παροχές υπηρεσιών προς ιδιώτες.
Αντίθετα, στις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων πρέπει να εξετάζουμε και τις διαφορετικές φορολογικές διατάξεις που αφορούν τον τρόπο εξόφλησης μιας επιχειρηματικής δαπάνης και τη δυνατότητα φορολογικής έκπτωσής της. Επομένως, η ίδια αξία συναλλαγής δεν σημαίνει ότι ισχύουν οι ίδιοι κανόνες για B2C και B2B συναλλαγές.
Εξόφληση άνω των 500 ευρώ: τι πρέπει να κάνει η επιχείρηση;
Αρχικά, η επιχείρηση ελέγχει τη συνολική αξία της συναλλαγής και αν ο πελάτης ενεργεί ως ιδιώτης. Στη συνέχεια, επιλέγει τον κατάλληλο τρόπο πληρωμής και δεν δέχεται μετρητά όταν ισχύει ο περιορισμός. Παράλληλα, συνδέει κάθε ηλεκτρονική πληρωμή με το αντίστοιχο παραστατικό ή την παραγγελία. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι προκαταβολές και οι δόσεις, καθώς δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για τεχνητή κατάτμηση μιας ενιαίας συναλλαγής.
Η επιχείρηση πρέπει να ενημερώνει το προσωπικό για τους σωστούς τρόπους πληρωμής, ώστε να αποφεύγει λάθη στις εισπράξεις. Τέλος, πρέπει να παρακολουθεί τις νεότερες αποφάσεις της ΑΑΔΕ και του Υπουργείου που αφορούν την εφαρμογή του ν. 5301/2026.
Συχνές ερωτήσεις για την εξόφληση άνω των 500 ευρώ
Μπορώ να πληρώσω ακριβώς 500 ευρώ με μετρητά;
Όχι. Το σχετικό όριο περιλαμβάνει και το ποσό των 500 ευρώ ακριβώς.
Μπορώ να πληρώσω 499 ευρώ με μετρητά;
Με βάση μόνο το συγκεκριμένο χρηματικό όριο, τα 499 ευρώ δεν ενεργοποιούν τον περιορισμό. Ωστόσο, χρειάζεται διαφορετική εξέταση αν το ποσό αποτελεί μέρος μεγαλύτερης ενιαίας συναλλαγής.
Μπορεί ο πελάτης να πληρώσει με τραπεζική μεταφορά;
Ναι. Η σχετική διάταξη περιλαμβάνει στα ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής, μεταξύ άλλων, το τραπεζικό έμβασμα και την πληρωμή μέσω λογαριασμού πληρωμών.
Ισχύει ο περιορισμός και για υπηρεσίες;
Ναι. Ο κανόνας αφορά τόσο την πώληση αγαθών όσο και την παροχή υπηρεσιών προς ιδιώτες.
Μπορώ να χωρίσω μια αγορά 1.000 ευρώ σε δύο αποδείξεις;
Η επιχείρηση δεν πρέπει να χωρίζει τεχνητά μία ενιαία συναλλαγή σε μικρότερα ποσά για να παρακάμψει τον περιορισμό. Επιπλέον, η νέα νομοθετική διατύπωση στρέφει την προσοχή στη συνολική αξία της συναλλαγής.
Μπορεί η επιχείρηση να δεχτεί μετρητά;
Η επιχείρηση δεν πρέπει να δεχτεί μετρητά. Ο πελάτης πρέπει να εξοφλήσει τη συναλλαγή με κάρτα ή άλλο επιτρεπόμενο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής.
Συμπέρασμα
Η εξόφληση άνω των 500 ευρώ χρειάζεται σωστή διαχείριση όταν μια επιχείρηση συναλλάσσεται με ιδιώτη. Ο περιορισμός στη χρήση μετρητών ισχύει και για συναλλαγές ακριβώς 500 ευρώ. Παράλληλα, ο ν. 5301/2026 στρέφει την προσοχή από το μεμονωμένο φορολογικό στοιχείο στη συνολική συναλλαγή. Έτσι, η επιχείρηση πρέπει να εξετάζει πιο προσεκτικά τις δόσεις, τις προκαταβολές και τα πολλαπλά παραστατικά.
Ωστόσο, ο νόμος συνδέει την εφαρμογή της νέας διατύπωσης με την προβλεπόμενη υπουργική απόφαση. Γι’ αυτό, πριν εφαρμόσεις τις νέες ρυθμίσεις σε συγκεκριμένη συναλλαγή, έλεγξε αν η ΑΑΔΕ ή το αρμόδιο Υπουργείο έχει εκδώσει νεότερη απόφαση ή διευκρίνιση. Για έλεγχο του τρόπου είσπραξης, των παραστατικών και της φορολογικής οργάνωσης της επιχείρησής σου, μπορείς να επικοινωνήσεις με τη ZERORISK.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και αποτυπώνει το νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο που ισχύει στις 29 Σεπτεμβρίου 2026. Πριν εφαρμόσεις τις παραπάνω πληροφορίες σε συγκεκριμένη συναλλαγή, έλεγξε αν η ΑΑΔΕ ή το Υπουργείο έχει εκδώσει νεότερη απόφαση ή διευκρίνιση.