10 Σεπ Χρέη κληρονομιάς: Τι αλλάζει από 16 Σεπτεμβρίου 2026 και τι πρέπει να γνωρίζει ο κληρονόμος
Τα χρέη κληρονομιάς είναι ένα από τα βασικά ζητήματα που πρέπει να εξετάσει κάθε κληρονόμος πριν κάνει οποιαδήποτε κίνηση. Μια κληρονομιά μπορεί να περιλαμβάνει ακίνητα, καταθέσεις και άλλα περιουσιακά στοιχεία. Μπορεί όμως να συνοδεύεται και από δάνεια, οφειλές προς την ΑΑΔΕ, ασφαλιστικά χρέη ή απαιτήσεις τρίτων.
Γι’ αυτό δεν αρκεί να γνωρίζουμε μόνο τι περιουσία αφήνει ο θανών. Χρειάζεται να έχουμε σαφή εικόνα και για τις οικονομικές του υποχρεώσεις.
Από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, το νέο κληρονομικό δίκαιο αλλάζει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται αυτές οι οφειλές. Ο ν. 5303/2026 εισάγει νέο πλαίσιο για την ευθύνη του κληρονόμου και την προστασία της προσωπικής του περιουσίας.
Δες την Ο.3024/2026 της ΑΑΔΕ για τον ν. 5303/2026
Γιατί η ημερομηνία θανάτου έχει τόσο μεγάλη σημασία
Από εδώ και πέρα, κάθε έλεγχος πρέπει να ξεκινά με μία απλή ερώτηση: πότε πέθανε ο κληρονομούμενος;
Αν ο θάνατος έγινε έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2026, εξετάζουμε κατά βάση το προηγούμενο καθεστώς. Παράλληλα, ελέγχουμε αν κάποια μεταβατική διάταξη του νέου νόμου επηρεάζει την υπόθεση.
Αντίθετα, αν ο θάνατος γίνει από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά, εφαρμόζεται το νέο πλαίσιο. Και αυτό αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τα χρέη.
Επομένως, δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε τον νέο νόμο αδιακρίτως σε όλες τις κληρονομιές. Η ημερομηνία θανάτου καθορίζει σε μεγάλο βαθμό ποιο καθεστώς πρέπει να εξετάσουμε.
Τι ίσχυε μέχρι σήμερα για τα χρέη κληρονομιάς
Με το προηγούμενο καθεστώς, ένας απλός κληρονόμος μπορούσε να βρεθεί σε δύσκολη θέση. Αν αποδεχόταν την κληρονομιά, μπορούσε να ευθύνεται για τα χρέη και με τη δική του περιουσία.
Η ΑΑΔΕ περιγράφει ακόμη αυτό το καθεστώς στον οδηγό για τις φορολογικές υποχρεώσεις μετά τον θάνατο. Εκεί αναφέρει ότι ο απλός κληρονόμος καλύπτει τα χρέη με την κληρονομιαία αλλά και με την ατομική του περιουσία.
Για αυτόν τον λόγο, η αποποίηση είχε τεράστια σημασία στις υπερχρεωμένες κληρονομιές. Το ίδιο ίσχυε και για το ευεργέτημα της απογραφής.
Με το ευεργέτημα της απογραφής, ο κληρονόμος περιόριζε την ευθύνη του στο ενεργητικό της κληρονομιάς. Έτσι, προστάτευε την προσωπική του περιουσία από τα κληρονομικά χρέη.
Τι αλλάζει από 16 Σεπτεμβρίου 2026
Εδώ βρίσκεται η βασική αλλαγή.
Το νέο άρθρο 1892 του Αστικού Κώδικα ορίζει ως βασικό κανόνα ότι ο κληρονόμος δεν ευθύνεται με την ατομική του περιουσία για τις υποχρεώσεις της κληρονομιάς. Υπάρχουν, βέβαια, συγκεκριμένες εξαιρέσεις.
Άρα, ο νέος νόμος δεν διαγράφει τα χρέη. Αντίθετα, αλλάζει την περιουσία από την οποία μπορούν να ικανοποιηθούν οι δανειστές.
Αυτό είναι σημαντικό. Μέχρι σήμερα, ένα μεγάλο παθητικό μπορούσε να απειλήσει άμεσα την προσωπική περιουσία του απλού κληρονόμου. Με το νέο σύστημα, ο νόμος δημιουργεί σαφέστερο διαχωρισμό ανάμεσα στην κληρονομία και στην προσωπική περιουσία.
Ένα απλό παράδειγμα
Ας υποθέσουμε ότι ένας πατέρας πεθαίνει στις 20 Σεπτεμβρίου 2026. Αφήνει ένα ακίνητο αξίας 100.000 ευρώ, αλλά και χρέη 180.000 ευρώ.
Με τον νέο βασικό κανόνα, ο γιος δεν χρωστά αυτομάτως τα επιπλέον 80.000 ευρώ από τη δική του περιουσία. Οι δανειστές θα αναζητήσουν την ικανοποίησή τους από την κληρονομιαία περιουσία, σύμφωνα με το νέο πλαίσιο.
Ωστόσο, ο γιος δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το ακίνητο σαν να μην υπάρχουν χρέη. Δεν μπορεί, για παράδειγμα, να το διαθέσει ελεύθερα και να αγνοήσει τους κληρονομικούς δανειστές.
Εδώ βρίσκεται μια λεπτομέρεια που έχει μεγάλη πρακτική σημασία. Ο νόμος προστατεύει τον κληρονόμο, αλλά παράλληλα προστατεύει και τους δανειστές της κληρονομιάς.
Μπορεί ο κληρονόμος να πουλήσει ελεύθερα την κληρονομιαία περιουσία;
Όχι πάντα.
Το νέο άρθρο 1895 ΑΚ περιορίζει τις πράξεις που μπορεί να κάνει ο κληρονόμος πριν από τη δικαστική εκκαθάριση. Κατά κανόνα, δεν μπορεί να διαθέτει αντικείμενα της κληρονομιάς χωρίς την προβλεπόμενη δικαστική άδεια. Υπάρχουν, όμως, συγκεκριμένες εξαιρέσεις και ειδικοί κανόνες.
Παράλληλα, ο νόμος του επιτρέπει να χρησιμοποιεί κεφάλαιο της κληρονομιάς για συγκεκριμένους σκοπούς. Για παράδειγμα, μπορεί να εξυπηρετήσει δανειστές της κληρονομιάς ή να καλύψει ανάγκες συντήρησης των περιουσιακών στοιχείων.
Γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή πριν από κάθε πώληση ή μεταβίβαση. Μια λανθασμένη ενέργεια μπορεί να αλλάξει ακόμη και την έκταση της προσωπικής ευθύνης.
Χρέη κληρονομιάς: Πότε κινδυνεύει η προσωπική περιουσία
Η νέα προστασία δεν λειτουργεί σαν «λευκή επιταγή».
Το άρθρο 1892 επιτρέπει στον κληρονόμο να δηλώσει ότι θέλει να διαχειρίζεται και να διαθέτει ελεύθερα την κληρονομία. Σε αυτή την περίπτωση αλλάζει το καθεστώς της ευθύνης του.
Επιπλέον, το άρθρο 1895 συνδέει την προσωπική ευθύνη με συγκεκριμένες παραβάσεις. Για παράδειγμα, ο κληρονόμος μπορεί να βρεθεί εκτεθειμένος αν διαθέσει περιουσιακά στοιχεία κατά παράβαση των περιορισμών.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί αν με δική του υπαιτιότητα μειώσει την αξία της κληρονομίας. Επίσης, πρέπει να σεβαστεί τη σειρά ικανοποίησης που θέτει ο νόμος.
Άρα, η σωστή φράση δεν είναι «ο κληρονόμος δεν πληρώνει πλέον χρέη». Πιο σωστά, ο νέος νόμος προστατεύει καταρχήν την προσωπική του περιουσία, εφόσον ο ίδιος τηρήσει τους κανόνες.
Τι είναι η δικαστική εκκαθάριση της κληρονομιάς
Ο νέος νόμος δίνει κεντρικό ρόλο στη δικαστική εκκαθάριση.
Το δικαστήριο της κληρονομίας μπορεί να διατάξει την εκκαθάριση μετά από αίτηση προσώπου που έχει έννομο συμφέρον. Στη συνέχεια διορίζει εκκαθαριστή και οργανώνει τη σχετική διαδικασία.
Ο εκκαθαριστής αναλαμβάνει τη διαχείριση της κληρονομιαίας ομάδας. Ελέγχει τις απαιτήσεις, καταγράφει τα περιουσιακά στοιχεία και προχωρά στις αναγκαίες ενέργειες.
Αν χρειαστεί, μπορεί να εκποιήσει στοιχεία της κληρονομίας για να ικανοποιήσει τους δανειστές. Για σημαντικές κατηγορίες περιουσίας, όπως ακίνητα ή επιχείρηση, ο νόμος απαιτεί δικαστική άδεια.
Έτσι, το νέο σύστημα προσπαθεί να βάλει τάξη σε μια κατάσταση που συχνά δημιουργούσε μεγάλη ανασφάλεια. Ο κληρονόμος κρατά ξεχωριστή την προσωπική του περιουσία και οι δανειστές διεκδικούν τις απαιτήσεις τους μέσα από οργανωμένη διαδικασία.
Καταργείται η αποποίηση κληρονομιάς;
Όχι. Η αποποίηση παραμένει κανονικά στο νέο κληρονομικό δίκαιο.
Ο νέος Αστικός Κώδικας διατηρεί, μάλιστα, τη βασική προθεσμία των τεσσάρων μηνών. Η προθεσμία ξεκινά όταν ο κληρονόμος πληροφορηθεί ότι καλείται στην κληρονομία και γνωρίζει τον λόγο της κλήσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις εξωτερικού, η προθεσμία φτάνει το ένα έτος.
Επομένως, η αποποίηση εξακολουθεί να αποτελεί επιλογή. Απλώς ο κληρονόμος έχει πλέον διαφορετικά δεδομένα όταν ο θάνατος εμπίπτει στο νέο καθεστώς.
Μια κληρονομιά μπορεί να έχει μικρό ή μηδενικό ενεργητικό. Μπορεί επίσης να συνοδεύεται από διαμάχες, έξοδα ή δύσκολη διαχείριση. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κληρονόμος πρέπει να εξετάσει συνολικά την κατάσταση.
Τι συμβαίνει όταν κάποιος αποποιηθεί
Η αποποίηση έχει συνέπειες και για τους επόμενους συγγενείς.
Όταν ένας κληρονόμος αποποιείται, ο νόμος αντιμετωπίζει την κατάσταση σαν να μην είχε γίνει η επαγωγή προς αυτόν. Τότε η κληρονομία περνά στο πρόσωπο που θα καλούνταν αν ο αποποιηθείς δεν ζούσε κατά τον θάνατο.
Γι’ αυτό μία αποποίηση δεν κλείνει πάντα την υπόθεση για όλη την οικογένεια. Μπορεί να μεταφέρει την κλήση στα παιδιά ή σε άλλους συγγενείς.
Αυτό το σημείο χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή όταν υπάρχουν ανήλικοι. Σε τέτοιες περιπτώσεις πρέπει να γίνει ξεχωριστός νομικός έλεγχος πριν από οποιαδήποτε ενέργεια.
Υπάρχει ειδική δυνατότητα για παλιές κληρονομιές;
Ναι, και αυτή η διάταξη αξίζει προσοχή.
Ο ν. 5303/2026 περιλαμβάνει ειδικό μεταβατικό κανόνα για ορισμένους κληρονόμους παλαιότερων υποθέσεων. Αφορά πρόσωπα των οποίων ο κληρονομούμενος είχε πεθάνει μέχρι τη δημοσίευση του νόμου.
Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, κληρονόμος που έχασε την παλαιά δυνατότητα αποδοχής με ευεργέτημα απογραφής μπορεί να ζητήσει απογραφή. Ο νόμος έδωσε γι’ αυτή την αίτηση προθεσμία έξι μηνών από τη δημοσίευσή του.
Ωστόσο, η διάταξη θέτει προϋποθέσεις. Μεταξύ άλλων, εξετάζει αν έχει ήδη γίνει αναγκαστική εκτέλεση στην ατομική περιουσία του κληρονόμου.
Γι’ αυτό, όποιος έχει παλιά υπόθεση με μεγάλα χρέη δεν πρέπει να βασιστεί σε μια γενική πληροφορία. Χρειάζεται να ελέγξει άμεσα αν πληροί όλες τις προϋποθέσεις.
Τι αλλάζει φορολογικά με τον ΑΦΜ της κληρονομιάς
Ο νέος νόμος αγγίζει και τη φορολογική διαχείριση.
Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις του νέου καθεστώτος, ο ΑΦΜ του θανόντος συνεχίζει να λειτουργεί ως ΑΦΜ της κληρονομιάς. Η σχετική ρύθμιση συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τη μη προσωπική ευθύνη και τη χωριστή κληρονομιαία ομάδα.
Η αλλαγή έχει πρακτική σημασία. Η κληρονομία μπορεί να έχει εισόδημα, ακίνητα, απαιτήσεις ή φορολογικές υποχρεώσεις κατά τη διάρκεια της διαχείρισης.
Η ΑΑΔΕ θα καθορίζει τις αναγκαίες διαδικαστικές λεπτομέρειες. Επομένως, πριν από φορολογική ενέργεια χρειάζεται έλεγχος των οδηγιών που ισχύουν τη συγκεκριμένη στιγμή.
Δες την επίσημη σελίδα της ΑΑΔΕ για την Ο.3024/2026
Τι γίνεται με τον φόρο κληρονομιάς όταν υπάρχουν χρέη
Ο φόρος κληρονομιάς αποτελεί ξεχωριστό θέμα από την προσωπική ευθύνη για τα χρέη.
Η ΑΑΔΕ υπολογίζει τον φόρο με βάση την καθαρή αξία της κληρονομικής μερίδας και τη συγγενική σχέση. Παράλληλα, τα χρέη του θανόντος μπορούν να μειώσουν την αξία της κληρονομιαίας περιουσίας, εφόσον πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Άρα, η σωστή καταγραφή των οφειλών έχει διπλή σημασία. Βοηθά τον κληρονόμο να εκτιμήσει την πραγματική αξία της κληρονομιάς και επηρεάζει τον φορολογικό υπολογισμό.
Φυσικά, δεν αρκεί μια απλή αναφορά ότι «υπήρχε χρέος». Χρειάζονται τα κατάλληλα στοιχεία, ώστε να αποδεικνύεται η οφειλή και η ύπαρξή της κατά τον κρίσιμο χρόνο.
Δες την επίσημη ενημέρωση της ΑΑΔΕ για τη φορολογία κληρονομιών
Τι πρέπει να ελέγξει ο κληρονόμος πριν αποφασίσει
Πριν από οποιαδήποτε κίνηση, αξίζει να συγκεντρώσει κανείς την πραγματική εικόνα της κληρονομιάς:
- την ακριβή ημερομηνία θανάτου και την τελευταία κατοικία του θανόντος,
- τυχόν διαθήκη και την ημερομηνία δημοσίευσής της,
- προηγούμενες αποποιήσεις άλλων κληρονόμων,
- ακίνητα, καταθέσεις, οχήματα, επιχειρηματικές συμμετοχές και απαιτήσεις,
- οφειλές προς ΑΑΔΕ, ασφαλιστικούς φορείς, τράπεζες και ιδιώτες,
- τυχόν υποθήκες, προσημειώσεις, κατασχέσεις ή άλλες εξασφαλίσεις,
- πράξεις που έχουν ήδη κάνει οι κληρονόμοι πάνω στην κληρονομιαία περιουσία.
Αφού συγκεντρώσει αυτά τα στοιχεία, μπορεί να αξιολογήσει τις διαθέσιμες επιλογές. Τότε έχει νόημα να συζητήσει αποποίηση, διατήρηση της κληρονομίας ή διαδικασία εκκαθάρισης.
Χρέη κληρονομιάς προς την ΑΑΔΕ: σβήνουν με τον νέο νόμο;
Όχι. Ο νέος νόμος δεν διαγράφει τα χρέη προς την ΑΑΔΕ.
Η φορολογική οφειλή εξακολουθεί να αποτελεί χρέος της κληρονομίας. Εκείνο που αλλάζει, για τις υποθέσεις του νέου καθεστώτος, είναι κυρίως η σχέση ανάμεσα στην κληρονομιαία και την προσωπική περιουσία του κληρονόμου.
Παράλληλα, η ίδια η ΑΑΔΕ έχει ήδη ενσωματώσει στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας τη δυνατότητα διατήρησης του ΑΦΜ του θανόντος ως ΑΦΜ της κληρονομιάς.
Επομένως, δεν πρέπει να συγχέουμε δύο διαφορετικά πράγματα. Άλλο η ύπαρξη του χρέους και άλλο η έκταση της προσωπικής ευθύνης του κληρονόμου.
Άρα, πρέπει πλέον να αποδεχόμαστε κάθε κληρονομιά με χρέη;
Όχι. Μια τέτοια γενίκευση θα ήταν επικίνδυνη.
Ο νέος νόμος μειώνει έναν πολύ σημαντικό κίνδυνο. Αυτό όμως δεν κάνει κάθε προβληματική κληρονομιά συμφέρουσα.
Μπορεί να υπάρχουν ακίνητα χωρίς εμπορική αξία, μεγάλα έξοδα, δικαστικές διαφορές ή εμπράγματες εξασφαλίσεις. Επίσης, μια μακρά εκκαθάριση μπορεί να δημιουργήσει χρόνο και κόστος.
Γι’ αυτό η σωστή απόφαση ξεκινά πάντα από αριθμούς. Πόσο αξίζει πραγματικά το ενεργητικό; Πόσα είναι τα χρέη; Ποιο είναι το κόστος της διαδικασίας;
Μόνο μετά από αυτόν τον έλεγχο μπορεί κανείς να συγκρίνει τις επιλογές του.
Συμπέρασμα: τι αλλάζει πραγματικά με τα χρέη κληρονομιάς
Ο ν. 5303/2026 αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει το ελληνικό δίκαιο τα χρέη μιας κληρονομιάς.
Για θανάτους από 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά, ο νόμος θέτει έναν νέο βασικό κανόνα. Ο κληρονόμος δεν ευθύνεται καταρχήν με την προσωπική του περιουσία για τις υποχρεώσεις της κληρονομιάς.
Ωστόσο, τα χρέη συνεχίζουν να υπάρχουν. Παράλληλα, ο νόμος βάζει όρια στον τρόπο με τον οποίο ο κληρονόμος διαχειρίζεται την κληρονομιαία περιουσία.
Γι’ αυτό το πρώτο βήμα δεν είναι μια βιαστική αποδοχή ή αποποίηση. Το πρώτο βήμα είναι ο έλεγχος της κληρονομιάς.
Η ημερομηνία θανάτου, η αξία του ενεργητικού, τα χρέη και οι ενέργειες που έχουν ήδη γίνει καθορίζουν την κατάλληλη λύση.
Φορολογικός έλεγχος κληρονομιάς από τη ZERORISK
Η ZERORISK μπορεί να αναλάβει τον φορολογικό έλεγχο μιας κληρονομικής υπόθεσης. Ελέγχουμε τις οφειλές προς την ΑΑΔΕ, το φορολογικό παθητικό και τις σχετικές δηλωτικές υποχρεώσεις.
Παράλληλα, οργανώνουμε τα φορολογικά δεδομένα που χρειάζονται ο συμβολαιογράφος και ο νομικός σύμβουλος. Έτσι, ο κληρονόμος γνωρίζει την πραγματική εικόνα πριν πάρει οριστικές αποφάσεις.
Σημείωση: Το άρθρο παρέχει γενική ενημέρωση και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη νομική ή φορολογική συμβουλή. Κάθε κληρονομική υπόθεση έχει διαφορετικά δεδομένα. Η ημερομηνία θανάτου, η διαθήκη, οι αποποιήσεις, τα χρέη και οι ενέργειες των κληρονόμων επηρεάζουν την τελική αντιμετώπιση.