07 Σεπ Γονικές Άδειες 2026: Όλα τα Δικαιώματα
Γονικές άδειες: Πληρώνεται η γονική άδεια;
Η ΔΥΠΑ επιδοτεί τους δύο πρώτους μήνες της γονικής άδειας.
Η ΔΥΠΑ καθορίζει το ύψος της παροχής με βάση τον κατώτατο μισθό που ορίζει κάθε φορά ο νόμος. Παράλληλα, λαμβάνει υπόψη τις ημέρες ή τις ώρες άδειας που έχει δηλώσει ο εργοδότης στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ.
Για τους υπόλοιπους δύο μήνες, η ΔΥΠΑ δεν καταβάλλει επίδομα. Ωστόσο, συλλογική σύμβαση, κανονισμός εργασίας ή άλλη συμφωνία μπορεί να προβλέπει ευνοϊκότερη ρύθμιση.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την επιδότηση μπορείς να συμβουλευτείς την επίσημη ενημέρωση της ΔΥΠΑ για το Επίδομα Γονικής Άδειας.
Γονική άδεια και ΕΡΓΑΝΗ
Ο εργοδότης πρέπει να καταχωρίζει τη γονική άδεια στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ σύμφωνα με την ισχύουσα διαδικασία.
Στη συνέχεια, η ΔΥΠΑ υπολογίζει το ποσό της επιδότησης με βάση τις ημέρες ή τις ώρες γονικής άδειας που έχει καταχωρίσει ο εργοδότης στο Έντυπο Ε14.
Για τον λόγο αυτό, ο εργαζόμενος, ο εργοδότης και ο υπεύθυνος μισθοδοσίας πρέπει να συντονίσουν τις ενέργειές τους πριν από την υποβολή της σχετικής αίτησης.
Γονικές άδειες και άδεια πατρότητας
Ο εργαζόμενος πατέρας έχει δικαίωμα 14 εργάσιμων ημερών άδειας πατρότητας με αποδοχές.
Ο εργοδότης οφείλει να χορηγήσει την άδεια. Η προϋπηρεσία, η συζυγική κατάσταση και η οικογενειακή κατάσταση του εργαζομένου δεν αποτελούν προϋποθέσεις για τη χορήγησή της.
Ειδικότερα, ο εργαζόμενος μπορεί να λάβει την άδεια:
- με δύο εργάσιμες ημέρες πριν από την αναμενόμενη ημερομηνία τοκετού και τις υπόλοιπες δώδεκα μετά τη γέννηση, σύμφωνα με τις νόμιμες προϋποθέσεις, ή
- ολόκληρη μετά τη γέννηση του παιδιού.
Παράλληλα, η άδεια πατρότητας αποτελεί διαφορετικό δικαίωμα από τη γονική άδεια. Επομένως, ο εργαζόμενος πατέρας μπορεί να έχει δικαίωμα και στις δύο άδειες.
Γονικές άδειες και άδεια μητρότητας
Αντίστοιχα, η εργαζόμενη με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου έχει δικαίωμα άδειας μητρότητας συνολικής διάρκειας 17 εβδομάδων.
Κατά κανόνα, η εργαζόμενη λαμβάνει 8 εβδομάδες πριν από την πιθανή ημερομηνία τοκετού. Στη συνέχεια, λαμβάνει τις υπόλοιπες 9 εβδομάδες μετά τον τοκετό.
Η άδεια μητρότητας αποτελεί διαφορετικό δικαίωμα από την ειδική άδεια και παροχή προστασίας της μητρότητας της ΔΥΠΑ.
Ειδική Παροχή Προστασίας της Μητρότητας
Στη συνέχεια, η δικαιούχος μπορεί να λάβει την Ειδική Παροχή Προστασίας της Μητρότητας της ΔΥΠΑ, εφόσον πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις.
Συγκεκριμένα, η παροχή μπορεί να διαρκέσει έως 9 μήνες.
Επιπλέον, το ισχύον πλαίσιο επιτρέπει στη δικαιούχο να μεταβιβάσει στον πατέρα μέρος της ειδικής άδειας και παροχής. Η δικαιούχος μπορεί να μεταβιβάσει συνολικά έως 7 ημερολογιακούς μήνες, σύμφωνα με τις εκάστοτε προϋποθέσεις και τη διαδικασία της ΔΥΠΑ.
Παράλληλα, το ισχύον πλαίσιο καλύπτει και μη μισθωτές μητέρες με διαφορετικές ασφαλιστικές προϋποθέσεις. Ειδικότερα, καλύπτει ελεύθερες επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενες και αγρότισσες.
Επειδή οι διαδικασίες της ειδικής παροχής έχουν αλλάξει και μέσα στο 2026, κάθε ενδιαφερόμενη πρέπει να ελέγχει την τρέχουσα διαδικασία της ΔΥΠΑ πριν υποβάλει την αίτηση.
Γονικές άδειες και άδεια φροντίδας τέκνου
Κάθε εργαζόμενος γονέας έχει, εναλλακτικά με τον άλλο γονέα, δικαίωμα άδειας φροντίδας τέκνου.
Το δικαίωμα διαρκεί 30 μήνες από τη λήξη της άδειας μητρότητας, της ειδικής παροχής προστασίας της μητρότητας ή της γονικής άδειας, ανάλογα με την περίπτωση.
Στη βασική μορφή του, ο εργαζόμενος χρησιμοποιεί το δικαίωμα ως μειωμένο ημερήσιο ωράριο. Ειδικότερα, μπορεί να:
- προσέρχεται στην εργασία μία ώρα αργότερα,
- αποχωρεί μία ώρα νωρίτερα ή
- διακόπτει την εργασία του κατά μία ώρα ημερησίως.
Ο εργοδότης καταβάλλει κανονικά τις αποδοχές για την άδεια φροντίδας τέκνου και υπολογίζει τον χρόνο αυτό ως χρόνο εργασίας.
Επιπλέον, ο εργοδότης και ο εργαζόμενος μπορούν να συμφωνήσουν διαφορετικό τρόπο χρήσης της άδειας. Για παράδειγμα, μπορούν να συμφωνήσουν ισόχρονη συνεχόμενη άδεια, εφόσον η συμφωνία πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Γονικές άδειες όταν αρρωστήσει το παιδί
Οι γονικές άδειες και διευκολύνσεις καλύπτουν και την απουσία λόγω ασθένειας παιδιού ή άλλου εξαρτώμενου μέλους.
Κάθε εργαζόμενος γονέας έχει ατομικό και αμεταβίβαστο δικαίωμα άδειας χωρίς αποδοχές.
Ειδικότερα, ο αριθμός των παιδιών καθορίζει τη διάρκεια της άδειας:
- 6 εργάσιμες ημέρες ανά ημερολογιακό έτος για ένα παιδί,
- 8 εργάσιμες ημέρες για δύο παιδιά,
- 14 εργάσιμες ημέρες για περισσότερα από δύο παιδιά.
Επιπλέον, ο εργαζόμενος μπορεί να χρησιμοποιήσει την άδεια ολόκληρη ή τμηματικά.
Σοβαρό νόσημα ή νοσηλεία παιδιού
Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις σοβαρών νοσημάτων, ο εργαζόμενος γονέας μπορεί να λάβει ειδική γονική άδεια διάρκειας 10 εργάσιμων ημερών ανά έτος με αποδοχές.
Για να λάβει την άδεια, ο εργαζόμενος πρέπει να πληροί τις ειδικές προϋποθέσεις της νομοθεσίας.
Επιπλέον, σε περίπτωση νοσηλείας του παιδιού λόγω ασθένειας ή ατυχήματος, ο εργαζόμενος μπορεί να λάβει ειδική άδεια νοσηλείας χωρίς αποδοχές, όταν το παιδί χρειάζεται την παρουσία του.
Συνεπώς, ο χρόνος νοσηλείας καθορίζει τη διάρκεια της άδειας. Ωστόσο, η άδεια δεν μπορεί να ξεπεράσει τις 30 εργάσιμες ημέρες ανά έτος, σύμφωνα με τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Επείγον οικογενειακό περιστατικό
Ο εργαζόμενος γονέας ή φροντιστής μπορεί να απουσιάσει από την εργασία του με αποδοχές για λόγους ανωτέρας βίας.
Το δικαίωμα αφορά επείγον οικογενειακό ζήτημα λόγω ασθένειας ή ατυχήματος, το οποίο απαιτεί την άμεση παρουσία του εργαζομένου.
Ο εργαζόμενος μπορεί να χρησιμοποιήσει το δικαίωμα:
- έως δύο φορές ανά έτος και
- έως μία εργάσιμη ημέρα κάθε φορά.
Επιπλέον, πρέπει να προσκομίσει την ιατρική τεκμηρίωση που προβλέπει η διαδικασία.
Άδεια μονογονεϊκής οικογένειας
Η νομοθεσία δίνει πρόσθετη άδεια στους εργαζόμενους που ασκούν αποκλειστικά τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια, στις περιπτώσεις που ορίζει το ισχύον πλαίσιο.
Η πρόσθετη άδεια ανέρχεται σε:
- 6 εργάσιμες ημέρες ετησίως με αποδοχές,
- 8 εργάσιμες ημέρες ετησίως με αποδοχές, όταν ο γονέας έχει τρία ή περισσότερα παιδιά.
Παράλληλα, ο εργαζόμενος λαμβάνει την άδεια αυτή επιπλέον των άλλων αδειών που έχει δικαίωμα να χρησιμοποιήσει.
Επιπλέον, συγκεκριμένες κατηγορίες γονέων που ασκούν αποκλειστικά τη γονική μέριμνα μπορεί να έχουν ευνοϊκότερα δικαιώματα. Οι ρυθμίσεις αυτές μπορεί να αφορούν τη διάρκεια της γονικής άδειας και την επιδότησή της.
Άδεια για παρακολούθηση της σχολικής επίδοσης
Οι εργαζόμενοι γονείς πλήρους ή μερικής απασχόλησης έχουν δικαίωμα άδειας για επίσκεψη στο σχολείο του παιδιού.
Με αυτή την άδεια, οι γονείς λαμβάνουν ενημέρωση για τη σχολική επίδοση και τη φοίτηση του παιδιού.
Η συγκεκριμένη άδεια μπορεί να φθάσει έως 4 εργάσιμες ημέρες ανά ημερολογιακό έτος. Παράλληλα, ο εργοδότης δεν περικόπτει τις αποδοχές του εργαζομένου, εφόσον ο εργαζόμενος πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις.
Άδεια φροντιστή
Ο εργαζόμενος μπορεί να έχει δικαίωμα άδειας φροντιστή έως 5 εργάσιμες ημέρες ανά ημερολογιακό έτος.
Το δικαίωμα αφορά εργαζόμενο που παρέχει προσωπική φροντίδα ή υποστήριξη σε συγγενή ή πρόσωπο του ίδιου νοικοκυριού. Παράλληλα, το πρόσωπο αυτό πρέπει να χρειάζεται σημαντική φροντίδα για σοβαρό ιατρικό λόγο.
Για να λάβει την άδεια, ο εργαζόμενος πρέπει να έχει συμπληρώσει τουλάχιστον 6 μήνες απασχόλησης. Επιπλέον, πρέπει να διαθέτει την ιατρική γνωμάτευση που προβλέπει η διαδικασία.
Τέλος, ο εργοδότης χορηγεί την άδεια φροντιστή χωρίς αποδοχές.
Μπορεί ο γονέας να ζητήσει τηλεργασία ή διαφορετικό ωράριο;
Ναι.
Ο εργαζόμενος γονέας μπορεί να ζητήσει ευέλικτη ρύθμιση εργασίας για λόγους φροντίδας. Το δικαίωμα αφορά γονείς παιδιών έως 12 ετών, καθώς και εργαζόμενους που έχουν την ιδιότητα του φροντιστή.
Ενδεικτικά, ο εργαζόμενος μπορεί να ζητήσει:
- τηλεργασία,
- ευέλικτο ωράριο ή
- μερική απασχόληση.
Κατά κανόνα, ο εργαζόμενος πρέπει να έχει συμπληρώσει 6 μήνες συνεχόμενης ή διαδοχικής απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη. Ωστόσο, συλλογική σύμβαση, κανονισμός εργασίας ή άλλη συμφωνία μπορεί να προβλέπει ευνοϊκότερη ρύθμιση.
Προσοχή: ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα να ζητήσει ευέλικτη ρύθμιση. Δεν μπορεί, όμως, να επιβάλει αυτόματα τηλεργασία ή συγκεκριμένο ωράριο στον εργοδότη.
Γονικές άδειες και προστασία από απόλυση
Η εργατική νομοθεσία προστατεύει ειδικά τους εργαζόμενους γονείς.
Καταρχάς, για την εργαζόμενη μητέρα, η προστασία ισχύει κατά κανόνα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και για 18 μήνες μετά τον τοκετό. Ωστόσο, η ύπαρξη σπουδαίου λόγου απαιτεί διαφορετική αξιολόγηση της περίπτωσης.
Αντίστοιχα, η νομοθεσία προστατεύει ειδικά τον εργαζόμενο πατέρα για 6 μήνες μετά τον τοκετό, με την ίδια επιφύλαξη ως προς την ύπαρξη σπουδαίου λόγου.
Παράλληλα, ο εργοδότης δεν μπορεί να μεταχειριστεί δυσμενώς έναν εργαζόμενο επειδή ζήτησε ή χρησιμοποίησε γονικό δικαίωμα.
Γονικές άδειες: Τι πρέπει να προσέξει ο εργοδότης
Η σωστή διαχείριση των γονικών αδειών απαιτεί περισσότερα από την απλή έγκριση της απουσίας.
Ο εργοδότης και ο υπεύθυνος μισθοδοσίας πρέπει να ελέγχουν:
- Ποιο είδος άδειας ζητά ο εργαζόμενος.
- Αν ο εργαζόμενος πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις.
- Αν η άδεια είναι με αποδοχές, χωρίς αποδοχές ή αν την επιδοτεί η ΔΥΠΑ.
- Ποια δικαιολογητικά πρέπει να προσκομίσει ο εργαζόμενος.
- Ποιες ενέργειες οφείλει να ολοκληρώσει ο εργοδότης στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ.
- Πώς η άδεια επηρεάζει τη μισθοδοσία και την ασφαλιστική κάλυψη.
- Αν κάποια Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, κανονισμός εργασίας ή ατομική συμφωνία προβλέπει ευνοϊκότερους όρους.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη γονική άδεια που επιδοτεί η ΔΥΠΑ. Η ΔΥΠΑ χρησιμοποιεί τις καταχωρίσεις του ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ για να υπολογίσει και να καταβάλει την παροχή.
Συμπερασματικά, οι γονικές άδειες δεν αποτελούν μία ενιαία κατηγορία. Κάθε άδεια έχει διαφορετική διάρκεια, διαφορετικό τρόπο πληρωμής και διαφορετικές προϋποθέσεις.
Για τον λόγο αυτό, οι επιχειρήσεις πρέπει να εξετάζουν ξεχωριστά κάθε αίτημα εργαζομένου. Πριν προχωρήσει στη χορήγηση της άδειας, ο εργοδότης πρέπει να ελέγχει τα δικαιολογητικά, τις ενέργειες στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ και την επίδραση στη μισθοδοσία.
Για επιχειρήσεις που χρειάζονται υποστήριξη σε θέματα μισθοδοσίας, ΕΡΓΑΝΗ και εργατικής νομοθεσίας, μπορείς να δεις τις Υπηρεσίες Μισθοδοσίας της ZERORISK.
Συμπέρασμα
Οι γονικές άδειες αποτελούν ένα ευρύ πλαίσιο προστασίας για τους εργαζόμενους γονείς. Επομένως, δεν περιορίζονται μόνο στην άδεια μητρότητας ή στην άδεια πατρότητας.
Ανάλογα με την περίπτωση, ο εργαζόμενος μπορεί να συνδυάσει δικαιώματα γονικής άδειας, φροντίδας τέκνου και μειωμένου ωραρίου. Επιπλέον, μπορεί να δικαιούται ειδικές άδειες λόγω ασθένειας ή νοσηλείας παιδιού.
Παράλληλα, ο εργοδότης πρέπει να εξετάζει κάθε αίτημα ξεχωριστά. Οι γονικές άδειες διαφέρουν ως προς τη διάρκεια, τις αποδοχές, την επιδότηση από τη ΔΥΠΑ, τα δικαιολογητικά και τις υποχρεώσεις στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ.
Για εξατομικευμένο έλεγχο μιας περίπτωσης γονικής άδειας ή για θέματα μισθοδοσίας και εργατικής νομοθεσίας, μπορείς να επικοινωνήσεις με τη ZERORISK.
Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και αφορά κυρίως εργαζομένους με σχέση εξαρτημένης εργασίας στον ιδιωτικό τομέα. Για τον λόγο αυτό, πριν από την εφαρμογή οποιασδήποτε άδειας, χρειάζεται έλεγχος των προϋποθέσεων και των διαδικασιών που ισχύουν κατά τον χρόνο της αίτησης. Επίσης, πρέπει να ακολουθούνται οι οδηγίες των αρμόδιων φορέων. Ακόμη, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να ισχύουν ειδικότερες ρυθμίσεις. Συνεπώς, κάθε περίπτωση πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά πριν από τη χορήγηση της άδειας.